Testy IQ - badanie zdolności poznawczych

Testy zdolności poznawczych są chętnie stosowanymi narzędziami. W uproszczeniu można powiedzieć, że badają one naszą inteligencję, lub jakąś jej część szczególnie przydatną w pracy. Na przykład w przypadku pracy, która jest monotonna i wymaga bardzo dużej dokładności takie testy mogą pomóc w wyselekcjonowaniu osób, które lepiej niż przeciętne radzą sobie z nudą i popełniają mniej błędów.

Podobnie w sytuacji kiedy na stanowisku potrzebna jest umiejętność szybkiego wykonywania prostych operacji matematycznych, testy pozwalają na wyselekcjonowanie najlepszych. Ogólnie rzecz ujmując w pracy, w której potrzebne są mocne umysły w każdym zakresie, bateria testów na inteligencję pozwoli nam wybrać osoby najlepsze, a w konsekwencji uzyskać lepszą jakość pracy i mniej błędów.

Testy zdolności poznawczych są testami, na których nie da się wykorzystać strategii pokazania się w lepszym świetle. Jeśli nie umiemy poradzić sobie z jakimś zadaniem, raczej niczego nie wymyślimy i nie otrzymamy za nie punktu.

Upraszczając nieco sytuację, można powiedzieć opisowo, że testy zdolności poznawczych lub na inteligencję to łamigłówki badające różne aspekty procesów umysłowych. Z reguły są skonstruowane w ten sposób, że zaczynają się od zadań łatwych, które większość lub prawie wszyscy potrafi wykonać, a kończą się na zadaniach bardzo trudnych, które potrafią zrobić tylko nieliczni

.

Konstruktor testu z zależności od jego celu może oczywiście umieścić w nim same zadania bardzo trudne w zależności od tego z jakiej grupy osób będzie dokonywał selekcji.

Do rodzajów zadań jakie możemy spotkać w testach można zaliczyć między innymi: zadania matematyczne, umiejętność rozumienia znaczenia tekstu, zdolności logicznego myślenia, i wiele innych. Wynika to z tego, że inteligencja nie jest jednolitym czynnikiem. Składa się na nią wiele różnorodnych umiejętności specjalistycznych zwanych czynnikami. Do takich czynników możemy zaliczyć:

1. Zdolności werbalne

   czyli umiejętność pisemnego i ustnego wypowiadania się. Takie zdolności werbalne musi na przykład posidać pisarz, które chce napisać poczytną książkę, takie zdolności werbalne musi posiadać też osoba, która rozwiązuje krzyżówki lub gra w scrabble, ale zdolności werbalne przydadzą się też sprzedawcy, który będzie umiał lepiej i dzięki temu skuteczniej przedstawić zalety oferowanego produktu. Ogólnie można powiedzieć, że zdolności werbalne dotyczą słowa i operacji na słowach. O zdolnościach werbalnych mogą w pewnym stopniu świadczyć dobre wyniki z przedmiotów humanistycznych.

2. Zdolności matematyczne

   czyli umiejętności operowania na materiale liczbowym. Zmierzyć je możemy rozwiązując zadania matematyczne, po części wykorzystujemy je też w grach takich jak Sudoku. Zdolności matematyczne pozwalają nam też szybko policzyć w pamięci ile zapłacimy za produkty które mamy w koszyku. Przydają się na przykład w zawodach gdzie pracuje się z liczbami np. Kasjer, sprzedawca, ale też księgowy, finansista, analityk, informatyk, programista, statystyk itp.

3. Logiczne myślenie

   czyli umiejętność dostrzegania związków relacji między przedmiotami, zjawiskami lub pojęciami. Można w wielkim uproszczeniu powiedzieć, że zdolność uchwycenia relacji jest używana w na przykład w sytuacji rozumienia opowiadanego dowcipu.

4. Pamięć

   w zasadzie czynnik ten nie wymaga specjalnego wytłumaczenia. Każdy z nas wie i rozumie co to jest pamięci. Pamięć i przy okazji zdolności matematyczne możemy zbadać próbując na przykład dodać w pamięci ciągi liczb. Przykład:

   Zadanie polega na dodawaniu do siebie w pamięci dwóch ciągów liczb. Proszę spojrzeć na cyfry przez 15 sekund a następnie zakryć je kartką papieru. W pamięci proszę wykonać dodawanie.

   • 2 + 2 =
   • 24 + 45 =
   • 179 + 354 =
   • 5781 + 4963 =
   • 53021 + 46798 =

   i tak dalej. Oczywiście zabawy tej nie da się ciągnąć w nieskończoność, ponieważ pojemność pamięci krótkotrwałej czy też operacyjnej jest u człowieka ograniczona.

   Najprawdopodobniej też niektórym nie udało się nie tylko rozwiązać zadania 4 i 5 ale nawet zapamiętać ciągów które wchodzą w jego skład. Sposób tworzeni tego rodzaju zadań zależy tylko od kreatywności twórcy. Znając jednak ograczenia ludzkiego umysłu w tym względzie dość łatwo jest stworzyć narzędzie, które w bardzo dokładny sposób umiejscowi nas na skali wyników.

5. Spostrzegawczość

   do czynników inteligencji zaliczyć też możemy umiejętność szybkiego dostrzegania podobieństwa lub różnic, który przyda się na pewno w pracy korektora technicznego tekstów albo operatora wprowadzającego dane do systemów komputerowych.

   Przy omawianiu tych wszystkich czynników należy zwrócić uwagę, że bardzo rzadko zdarzają się osoby, które uzyskują wyjątkowo wysokie wyniki we wszystkich możliwych skalach i czynnikach. Takich genialnych ludzi jest bardzo mało. Większość z nas jest po prostu dobra na przykład w zdolnościach werbalnych, ale już bardzo słaba jeśli chodzi o zdolności matematyczne. Znajomość swoich słabych i mocnych punktów w tej kwestii pozwoli nam na lepszy wybór odpowiedniej dla nas kariery zawodowej.

6. Zdolności przestrzenne

   w niektórych zawodach takie zdolności przestrzenne są niezwykle istotne. Można tutaj zaliczyć wiele zawodów inżynierskich np. Inżynier budowlany, konstruktor, eklektyk, elektronik a także architekt, geodeta. Zdolności przestrzenne ułatwiają nam czytanie map i odnajdywanie drogi, wykonywanie schematów.